Liefde voor de Archieven: Politiek spel

Liefde voor de Archieven: Politiek spel

Liefde voor de Archieven: Politiek spel

Reacties uitgeschakeld voor Liefde voor de Archieven: Politiek spel

Politiek spel in de Handelingen

 We weten allemaal dat politici dol zijn op oneliners. De langdradige behandeling van een saai wetsvoorstel wordt nu eenmaal een stuk luchtiger door een gevat grapje. Een beetje politiek junkie herinnert zich nog wel dat oud-Tweede Kamervoorzitter Gerdi Verbeet enorm gevat uit de hoek kon komen, en je hoeft het nieuws nauwelijks te volgen om op de hoogte te zijn van de laatste boute uitspraak van Geert Wilders. Kamerleden scoren nu eenmaal graag in de media.

Ook in het verleden zaten er kleurrijke politici in de Kamer, die menig debat tot een feest voor de toeschouwer maakten. Maar wie herinnert zich deze figuren nog, en belangrijker: hoe is te achterhalen wat hun exacte woorden waren? Als je politiek historicus of jurist bent, heb je er vast eens mee te maken gehad, maar voor veel anderen doet de term ‘Handelingen’ wellicht geen belletje rinkelen. Toegegeven, het vereist wat voorkennis om effectief te kunnen graven, maar eenmaal wegwijs in de archieven van ons parlement kun je heel wat pareltjes tegenkomen. De Handelingen vormen het verslag van de vergaderingen in ons parlement. Alles wat in de Tweede of Eerste Kamer gezegd wordt, wordt schriftelijk vastgelegd. Zo kan iedereen lezen wat er in het parlement wordt besproken.

Wat en hoe

Wat is er zoal te vinden in de Handelingen? Nou, ontzettend veel, want sinds 1847 wordt alles bijgehouden op papier. Dat is  een vloek en een zegen voor de parlementair historicus. Gelukkig zijn vrijwel alle Handelingen tegenwoordig digitaal te raadplegen, waardoor je kunt zoeken op trefwoord of vergaderdatum. Naast de verslagen van Kamerdebatten bevatten deze digitale databases ook schriftelijke Kamervragen (‘Aanhangsels’) en bijlagen (‘Kamerstukken’). Aanhangsels bevatten bovendien het antwoord van de betreffende minister. Kamerstukken zijn de overige schriftelijk uitgewisselde stukken tussen regering en parlement, variërend van rijksbegroting en regeringsnota’s tot verslagen van hoorzittingen en wetsvoorstellen. Ze zijn per ‘ordernummer’ (onderwerp) gesorteerd; het achterhalen van deze ordernummers is dus nuttig als je efficiënt wilt zoeken op thema. Voor succesvol grasduinen is het verder nuttig om te weten dat de debatten zijn gesorteerd per vergaderjaar, van Prinsjesdag tot Prinsjesdag.

Wie onderzoek doet naar een gebeurtenis of periode in de Nederlandse parlementaire geschiedenis, ontkomt niet aan bronnenonderzoek in de Handelingen. Weliswaar geven krantenverslagen van debatten vaak een goede samenvatting, maar om te weten wat er precies is gezegd, of hoe een wetsvoorstel tot stand is gekomen en welke partijen voor en tegen waren, zal je de Handelingen erop na moeten slaan. Zo ontdekte ik tijdens mijn scriptieonderzoek naar Nieuwspoort dat het perscentrum, inmiddels symbool van geslotenheid, in haar eerste jaren door onder andere premier De Jong werd bejubeld als zijnde ‘een belangrijk centrum voor onze democratische samenleving’. (HTK 1968-196,9 Kamerstuk 9800, nr. 10.) En in een studie naar de kwestie-Biafra in het Nederlandse parlement bleken de Handelingen nuttig om erachter te komen hoe de verhoudingen tussen oppositie- en regeringspartijen lagen in deze kwestie.

 Nieuwsgierigheid

Naast dat de Handelingen de bron bij uitstek zijn voor parlementair-historich onderzoek, is het ook  leuk om er je nieuwsgierigheid op los te laten. Wil je bijvoorbeeld naar aanleiding van de recente kwestie-Plasterk weten wie het parlementair jargon ‘aangeschoten wild’ heeft gemunt? Ook dat is terug te vinden. Minister van Economische Zaken Gijs van Aardenne (VVD) bleek in 1984 de eerste te zijn geweest die de term naar zijn hoofd geslingerd had gekregen. Het SGP-Kamerlid Van Rossum had de minister, die in de problemen zat door het rapport van een parlementaire enquête, gewaarschuwd dat hij ‘de weinig benijdenswaardige rol van aangeschoten wild’ toebedeeld zou krijgen. Dat beeld bleek zo krachtig, dat het werd overgenomen door journalisten.

Zo is de digitale database van de Handelingen een nuttig én leuk instrument voor allerhande onderzoekjes. Ik ontdekte dat zelfs The Beatles in de Handelingen worden genoemd, en ook Nelson Mandela bleek al in 1964 onderwerp te zijn van Kamervragen. Voorlopig zijn we nog wel even zoet, want het Handelingen-archief wordt na elk Kamerdebat weer aangevuld. Over een aantal jaar doen parlementair historici vast onderzoek naar de uitspraken van Wilders en Verbeet. Ik zoek in elk geval weer even verder!

Alle Handelingen van de Tweede en Eerste Kamer van vóór 1995 zijn terug te vinden via www.statengeneraaldigitaal.nl. De Handelingen van na die periode (t/m heden) staan op http://zoek.officielebekendmakingen.nl.

 Meer lezen?         

– Over de kwestie-Biafra: Jan-Willem Brouwer en Susanne Geuze, ‘”Verbinnenlandisering” van de buitenlandse politiek’, in: Johan van Merriënboer en Carla van Baalen, Polarisatie en hoogconjunctuur. Het kabinet-De Jong, 1967-1971 (Amsterdam 2013) 165-204.

857199_10200656114351037_2074733642_o Susanne Geuze (1991) volgt de Politiek en Parlement aan de Radboud Universiteit  Nijmegen. Daarnaast is zij student-assistent bij het Centrum voor Parlementaire  Geschiedenis (CPG) en stagiaire op de parlementaire redactie van de Volkskrant. Voor de  website van het CPG schrijft ze regelmatig korte stukjes op basis van  Handelingen- onderzoek.

About the author:

Nieuwsbrief

Back to Top