Iedere keer als er een verfilming van een klassiek boek wordt aangekondigd, houden literatuurliefhebbers hun adem in. Zo ook bij de nieuwste Wuthering Heights, gebaseerd op het boek uit 1847, een film die sinds de aankondiging geen seconde zonder controverse heeft bestaan.
Een moeizame start
Voor wie niet (goed) bekend is met het boek: Wuthering Heights speelt zich af in de late 18e en vroege 19e eeuw en draait om de complexe relatie tussen de koppige tiener Catherine Earnshaw en straatjongen Heathcliff die door haar vader in huis is gehaald. Ze houden van elkaar, maar zij trouwt met rijke buurjongen Edgar, waarna Heathcliff beide families te gronde probeert te richten uit wraak. Het boek zou niets zijn zonder het centrale liefdesverhaal, maar gaat ook over klassenverhoudingen, racisme en de vernietigende kracht van woede.
Er kwam al snel ophef toen de cast van de film werd aangekondigd. Margot Robbie (bekend als Barbie in Barbie, 2023) is ongeveer 15 jaar ouder dan hoofdpersoon Catherine en lijkt helemaal niet op hoe ze in het boek wordt beschreven. Problematischer is Jacob Elordi (bekend van Euphoria) als Heathcliff. De etniciteit van het personage is namelijk ambigu, maar zeker niet wit, en dit wordt in het boek vaak benadrukt. Heathcliff contrasteert vooral met de rijke Edgar, die uitgesproken wit en blond is. Deze Edgar wordt vervolgens door een Pakistaanse acteur gespeeld, waarmee ieder commentaar op raciale verhoudingen in het 18e-eeuwse Engeland meteen het raam uit vliegt; de film lijkt voor een kleurenblind geheel à la Bridgerton te gaan.
Een surrealistisch geheel
Toen vervolgens de eerste foto’s van de kostuums uitkwamen, leek de logica van de film helemaal ver te zoeken. Soms kiezen verfilmingen van dit boek ervoor om de film in 1847 te laten plaatsvinden – het jaar waarin het boek werd uitgebracht – in plaats van de tijd waarin het verhaal zich afspeelt – aan het einde van de 18e en het begin van de 19e eeuw. In dit geval is er weinig terug te vinden van beide periodes. Catherine’s trouwjurk lijkt op die van Princess Diana, en later verschijnt ze in een jurk van rood latex. Het huis waar de personages wonen staat naast een puntige rotsformatie die eerder uit Mordor dan uit Yorkshire lijkt te komen, en in een picknickscène worden zonder commentaar aardbeien zo groot als een hoofd geserveerd.
Tot slot wordt de muziek verzorgd door zangeres Charli XCX, vooral bekend van opzwepende techno-pop. Haar liedjes in de film sluiten gelukkig thematisch redelijk op het verhaal aan, maar zitten inderdaad vol met autotune en snelle beats. Langzaam werd duidelijk dat deze film helemaal geen serieus kostuumdrama wíl zijn, maar een soort surrealistische koortsdroom die je misschien zou krijgen als je het boek leest na overmatig drugsgebruik. Ik heb het boek toevallig vorig jaar nog gelezen en maakte in de bioscoop dan ook mentale aantekeningen van alles wat anders was in het boek. Maar al snel werd het duidelijk dat deze film geen ‘degelijk’ kostuumdrama of getrouwe verfilming van het boek probeert te zijn, maar juist vol overgave het effect van een koortsdroom nastreeft.
Thema’s en ideeën
De vraag die je je in zo’n geval moet stellen, is of dat erg is. De styling is misschien een kwestie van smaak, maar blijft de kern van het verhaal overeind? Kunnen we er nog iets van leren over het verleden? Het boek gaat uiteindelijk grotendeels over interpersoonlijke verhoudingen. Het is geen historisch boek dat zich tegen een achtergrond van oorlogen of beroemde koningen afspeelt. Daarmee is het misschien niet de slechtste keuze voor een ‘creatieve’ aanpak. Maar de interpersoonlijke verhoudingen worden wel gevormd door de context van de tijd; als Heathcliff geen weesjongen van onduidelijke afkomst was geweest, had Catherine met hem kunnen trouwen en was iedereen een hoop ellende bespaard gebleven. In de film wil ze vooral met een rijke man trouwen om te ontsnappen aan haar vervallen, tochtige huis en alcoholistische vader, wat een stuk minder met maatschappelijke verhoudingen te maken heeft. Net als in het boek zegt ze dat met Heathcliff trouwen haar zou vernederen, maar je vraagt je af tegenover wie; de personages lijken totaal buiten de maatschappij te staan. Diezelfde maatschappij vindt blijkbaar dan weer niets van haar niet-witte echtgenoot; zoals ik eerder schreef, lijkt iedereen in de film kleurenblind te zijn. Dat hoeft niet verkeerd uit te pakken, maar het is vreemd dat iedereen in deze film blijkbaar door een acteur van kleur kan worden gespeeld, behalve de hoofdpersoon. Er zitten ook een paar strikt verzonnen scènes in de film, die vooral bedoeld lijken te zijn om het publiek te choqueren. De teksten die direct uit het boek zijn overgenomen zijn nog altijd even mooi, maar komen niet goed tot hun recht tussen pogingen om komisch of ‘controversieel’ te zijn.
Creatief of gewoon vreemd?
Uiteindelijk werd ik zelf niet echt gegrepen door de afwisseling tussen serieus 19e-eeuws drama en surreële sets. Zonder enige voorkennis van het boek had ik er mogelijk positiever tegenover gestaan, maar in zo’n geval vraag ik me altijd af waarom de regisseur er überhaupt voor heeft gekozen om een specifiek boek te verfilmen. Of deze film je op zichzelf aanspreekt of niet, als illustratie van Engelse klassieke literatuur zou ik hem overslaan.
Door Stella van Ginkel
Wuthering Heights (2026)
Met o.a.: Margot Robbie, Jacob Elordi, Hong Chau
Te zien in de bioscoop
